Program
Struktura
Istorijat
Liberali u Parlamentu
Liberali u Republickoj Upravi
Liberali u Lokalnoj Upravi
Zene Liberali
Mladi Liberali
Mitinzi
Izdavastvo
Foto Arhiva
Postavite Pitanje
Anketa
LSCG za vasu stranicu
Vasa Pisma
LSCG Shop
Linkovi
Arhiva
Liberali u Dijaspori

 






Uvod
Nacela
Program
Statut



 


   

Program

[Faktori demokratizacije] [Politika Liberalne Demokratije]
[Osnove Ekonomskog Programa]

Faktori demokratizacije

Državne institucije

Treba da obezbijede suverenitet naroda i osnovna ljudska prava i slobode. Država mora biti organizovana na bazi vladavine prava.Oni koji upravljaju moraju biti odgovorni narodu i moraju obezbijediti fer i konkurentske izbore koji omogucavaju smjenljivost kljucnih državnih službenika. Transparentnost procesa upravljanja mora gradanima da omoguci da budno motre na državne službenike, kako bi otkrili korpuciju i kaznili one koji se njome koriste. Sudstvo mora biti nezavisno od politicke manipulacije od strane izvršne i zakonodavne vlasti. Birokratija mora biti ogranicena zakonskim procedurama, ali u isto vrijeme treba da ima dovoljno resursa da služi kao podrška izabranim službenicima u procesima donošenja i implementacije politike. Vojska se mora podvrgnuti pravilima igre demokratskog upravljanja i mora prihvatiti civilnu kontrolu. Proces donošenja zakona mora biti efikasan (u razumnom roku) i efektivan (uspješno usmjeren na probleme u državi).


Elite posvecene demokratiji

Moderne demokratije se preciznije definišu kao vladavina elita koje su odgovorne ljudima. Demokratija, prema tome, u znacajnoj mjeri zavisi od stavova i ponašanja politickih i društvenih elita. Politicke elite moraju se cvrsto držati zakona i demokratskih normi, odupiruci se pokušajima dominacije i korupcije. Društvene elite odnose se na skoro sve organizacije i profesije, odnosno na njihove vodece licnosti koje su tu ili usljed njihove visoke administrativne pozicije ili opšte prihvacenih ostvarenja (poslovne, vojne, vjerske, etnicke, medijske, akademske elite).


Nacionalno bogatstvo

Iako nacionalno bogatstvo povecava izglede za razvoj i održavanje demokratije, postoje relativno bogate zemlje koje nisu demokratske i neke siromašne koje su uspjele u izgradivanju i održavanju demokratskih institucija i prakse.


Privatno preduzetništvo

Ekonomske slobode promovišu politicke slobode (suprotno ovome, odsustvo ekonomskih sloboda promoviše autoritarni sistem). Ljudi koji su u privatnom business-u žele da imaju rijec kad je u pitanju njihov tretman od strane vlade (vlasnicka prava, porezi, poslovna regulativa itd.) Kada vlada kontroliše ekonomiju, kontroliše i državnu moc. Neophodne su kapitalisticke elite u industriji, poljoprivredi itd. koje ne zavise direktno od države. Ali, u Rusiji naglo uvodenje privatnih preduzeca praceno je pojavom malih klika politicki uticajnih multimilionera, a istovremeno i drasticnim padom životnog standarda velikog dijela stanovništva. Time srednja klasa nije mogla biti znacajni promoter demokratskih promjena.


Srednja klasa

Mala je vjerovatnoca da ce se demokratija uspostaviti u zemljama u kojima postoji oštra podvojenost izmedu male klase bogatih i velike mase siromašnih, bez znacajne srednje klase izmedu njih. Srednja klasa favorizuje demokratiju jer njeni clanovi nastoje da ostvare ekonomsku sigurnost putem privatnog preduzetništva, vladavine prava i odgovorne vlasti. Ona obuhvata ljude sa srednjim dohotkom koji rade u privatnom sektoru, za državu (državna administracija, škole) i u neprofitnim organizacijama (privatni univerziteti i bolnice). Ali, ako srednja klasa osjeti da njena ekonomska sigurnost zavisi od drugih faktora, moguce je da podrži i autoritarni režim (primjer Hitlera i ostalih autoritarnih režima).


Podrška socijalno ugroženima

Pored društvenih elita i srednje klase, proces demokratizacije treba da bude podržan i od strane onih koji su na društvenim marginama (najsiromašniji slojevi društva, žene, manjine), pogotovo ako je njihov broj znacajan. Zbog toga država treba da obezbijedi socijalne programe koji ce amortizovati ekonomsku nesigurnost ovih slojeva i na taj nacin pridobiti njihovu podršku za reforme. Ovi programi obuhvataju osiguranje za nezaposlene i hendikepirane, obrazovanje i obuku za posao, pomoc u hrani i ljekovima, domove za siromašne, osnovno penzijsko osiguranje i ostala socijalna davanja koja su bitna da bi se ostvarila podrška neprivilegovanih grupa.


Civilno društvo i demokratska politicka kultura

Ovo se odnosi na narod organizovan u udruženja, nezavisno od države. Civilno društvo je primarni izvor demokratske politicke kulture, obrazac koji obuhvata široko prihvacene stavove i vrijednosti. To je društvena mreža koja je osnov za demokratsku vladavinu i koja omogucuje da se ogranici državna moc i drži odgovornom pred samoorganizovanim gradanima.


Obrazovanje i sloboda informisanja

Šanse za demokratizaciju rastu sa obrazovnim nivoom društva (suprotno ovom, nepismenost i niska obrazovanost). Demokratija zahtijeva slobodan protok informacija i slobodu izražavanja (slobodnog razmatranja politike od strane obrazovanih informisanih gradana). Vlada mora biti voljna da gradanima pruži adekvatne informacije i analize preko novina, radija, televizije i foruma slobodne politicke diskusije.


Homogeno društvo

Visoko polarizovana društva imaju manje šanse da se demokratizuju, ali neke države su uspjele da izgrade demokratiju uprkos ozbiljin socijalnim razlikama (na pr. USA, GB, Indija, Holandija). Suprotni su primjeri Japana i Njemacke gdje uprkos visokom stepenu etnicke homogenosti demokratija nije uspjela sve do njenog nametanja od strane okupacionih snaga nakon II sv. rata.


Povoljno medunarodno okruženje

Nije slucajno da su tako razlicite zemlje kao što su USA i Indija od samog pocetka svoje moderne istorije krenule demokratskim putem. Obje su prethodno bile britanske kolonije. Ali, mnoge druge države, uprkos britanskom prisustvu, nisu se kvalifikovale kao demokratske. Konacno, britanska demokratska tradicija imala je sveobuhvatan i trajan uticaj na nekoliko zemalja.
Suprotan primjer britanskom uticaju je uticaj SSSR-a na istocnu i centralnu Evropu.

Ratni uslovi ne pogoduju razvoju demokratije jer zahtijevaju centralizovano vodenje i uticajnu ulogu vojne komande u najvišim politickim savjetima.

Uprkos povoljom uticaju stranih vlada, demokratija se može razviti jedino ako su domaci uslovi za demokratiju povoljni. U konacnom, ako se demokratija želi razviti do svojih punih potencijala, izvori i 'hrana' za nju moraju se izgraditi unutar zemlje.


Pripremila Mirjana Kuljak

 

 


vrh

 

Copyright © Liberalni savez Crne Gore, 2003